Chặng 4 · Bài 4.5/4.5
Viết được Shorts 30–60 giây có cấu trúc riêng, và cắt Shorts từ video dài để kéo người xem về video dài.
12 phút
HOOK 1–2 GIÂY → 1 Ý (vấn đề → giải thích → ví dụ) → CÚ CHỐT → CÂU NỐI (về đầu video hoặc sang video dài)
Trên luồng Shorts, video tự phát ngay. Người xem thấy hình và nghe câu đầu trước khi kịp đọc tiêu đề — không có ảnh bìa hay tiêu đề “đỡ” cho bạn như video dài. Họ quyết định vuốt hay ở lại chỉ trong 1–2 giây đầu (mốc tham khảo). Vì vậy hook của Shorts phải là hình + chữ trên màn hình + câu đầu cùng lúc, và cả video chỉ chở một ý duy nhất. YouTube cho Shorts dài tối đa 3 phút, nhưng với kênh giải thích như “Tiền & Tâm Lý”, 30–60 giây là đủ cho một ý trọn vẹn.
Chữ lớn trên màn hình và hình hiện ngay khung đầu tiên; câu đầu ngắn, khoảng 6–10 âm tiết, nói cùng ý với chữ. Không logo, không chào. Chữ trên màn hình gánh hook trong 1–2 giây đầu, nên câu đọc có thể dài hơn một chút nếu chữ đã nói rõ ý.
Vì sao người xem nên quan tâm: “không phải vì bạn yếu lòng”, “ai cũng dính”.
Giải thích bằng một hình ảnh / ví dụ duy nhất. Không “thứ nhất, thứ hai”.
Một câu đáng nhớ hoặc một việc làm ngay.
Nối vòng về câu đầu, hoặc mời sang video dài.
Shorts nhồi chữ thì giọng AI phải đọc dồn, hình không kịp đổi, người xem không kịp hiểu — và vuốt đi. Tính số chữ y như video dài, rồi cắt thêm: viết xong, xoá mọi từ đệm (“thì”, “là”, “cái việc mà”), mọi câu nhắc lại ý.
Khoảng 90–100 âm tiết tiếng Việt · 70–80 từ tiếng Anh · 150–175 ký tự tiếng Nhật
Khoảng 135–150 âm tiết · 105–120 từ · 225–260 ký tự
Khoảng 180–200 âm tiết · 140–160 từ · 300–350 ký tự
Tối đa khoảng 5–7 chữ mỗi khung, cỡ lớn, đặt ở vùng giữa — tránh mép dưới và mép phải nơi có nút bấm, tên kênh.
Các con số là mốc tham khảo theo tốc độ đọc ở bài 3. Nhiều kênh chỉnh giọng Shorts nhanh hơn video dài một chút — nghe thử rồi quyết, đừng đẩy nhanh tới mức nuốt chữ.
Shorts tự phát lại khi hết. Nếu câu cuối nối liền vào câu đầu thành một câu trọn nghĩa, người xem dễ xem tiếp vòng thứ hai mà không thấy chỗ nối. Có 3 cách: (1) câu cuối bỏ lửng, câu đầu hoàn tất nó; (2) câu cuối là câu hỏi, câu đầu là câu trả lời; (3) khung hình cuối giống khung hình đầu.
Vòng lặp chỉ là cách nối, không phải cách giấu nội dung. Ý chính và cú chốt phải trọn vẹn trước câu nối; đừng cắt cụt video giữa chừng để ép người xem xem lại — họ sẽ thấy khó chịu và bình luận chê.
Một video dài 10 phút tốt thường chứa 3–5 đoạn có thể đứng riêng thành Shorts (mốc tham khảo). Mỗi Short là một “mẫu thử”: cho người xem một ý hay, rồi chỉ đường sang bản đầy đủ. Đây là cách kênh mới dùng Shorts để có người xem cho video dài — thay vì làm hai thứ tách rời nhau.
Chỉ cắt từ video của chính bạn. Lấy đoạn video của kênh khác làm Shorts là nội dung dùng lại — dễ bị Content ID quét và mất quyền kiếm tiền.
Phần nháp có thể để Skill làm nhanh: trong Xưởng Skill Sắp ra mắt chọn nền tảng Shorts và số cảnh, đóng thành Skill riêng, rồi gõ “bắt đầu” trong Claude / ChatGPT / Gemini — mỗi cảnh có số tiếng khớp số giây, kèm prompt ảnh / video. Phần không giao được cho Skill: chọn ý nào làm Short, chấm hook, sửa theo gu kênh, biên tập cho giọng đọc, kiểm chứng sự thật — đó là việc của bạn.
Gọi tên cái bẫy → ví dụ người xem nhận ra mình → cách thoát một câu. VD: “Bẫy chín trăm chín mươi chín nghìn.”
Con số đời thường nhỏ → nhân lên theo năm → câu chốt. VD: “Mười lăm nghìn tiền ship, năm lần một tuần, một năm gần bốn triệu.”
Câu hỏi nỗi đau → một dấu hiệu rõ nhất → việc làm ngay. VD: “Bạn có đang đếm ngày tới kỳ lương sau?”
Ví dụ minh hoạ trên kênh hư cấu. Lịch đăng là cách kênh ví dụ chọn, không phải quy tắc của YouTube.
Kết quả: 3 Shorts từ 1 video dài, mỗi Short một ý và một kiểu kết rõ ràng: 1 Short vòng lặp để tăng xem lại, 2 Short làm “mẫu thử” chỉ đường sang video dài.
Phần còn trong [ngoặc vuông] là chỗ bạn dán dữ liệu của mình.
Viết Short mới, hoặc viết lại một đoạn đã chọn từ video dài.
ChatGPT / Claude
Bạn là biên kịch Shorts cho kênh [CHỦ ĐỀ], người xem ở [THỊ TRƯỜNG], ngôn ngữ [NGÔN NGỮ], đọc bằng giọng AI. Thời lượng Short: [THỜI LƯỢNG] (30–60 giây). Ý duy nhất của Short: [DÁN Ý CHÍNH] Đoạn gốc từ video dài (nếu có): [DÁN ĐOẠN GỐC — hoặc ghi “không có”] Kiểu kết: [chọn 1: VÒNG LẶP / MỜI SANG VIDEO DÀI “tên video”] Dữ kiện được phép dùng: [DÁN DỮ KIỆN CÓ MÃ] YÊU CẦU 1. Viết 5 câu hook khác kiểu, mỗi câu tối đa khoảng 10 âm tiết (hoặc khoảng 6–8 từ tiếng Anh), kèm chữ trên màn hình 3–5 chữ cho khung đầu tiên; chấm mỗi câu thang 10 về khả năng giữ người đang lướt. Chọn câu cao nhất. 2. Viết lời đọc theo khung: hook (0–2 giây) → nâng cược → một ý với một ví dụ → cú chốt → câu nối. 3. Độ dài: khoảng [số] âm tiết / từ / ký tự cho [THỜI LƯỢNG]. Không có “thứ nhất, thứ hai”. Không từ đệm. 4. Nếu kiểu kết là VÒNG LẶP: câu cuối bỏ lửng sao cho đọc liền câu cuối + câu đầu thành một câu đúng ngữ pháp, trọn nghĩa. Ý chính phải trọn vẹn trước câu nối. 5. Nếu kiểu kết là MỜI: một câu nêu cụ thể video dài có thêm gì mà Short chưa nói. 6. Trình bày bảng: Giây | Lời đọc | Chữ trên màn hình (tối đa 5–7 chữ) | Gợi ý hình (khung dọc 9:16, nhân vật cố định của kênh). 7. Dòng cuối: số âm tiết / từ / ký tự ước tính. RÀNG BUỘC - Số và ký hiệu trong lời đọc viết thành chữ. - Không thêm số liệu ngoài dữ kiện; cần thì ghi [CẦN SỐ LIỆU: mô tả]. - Không hứa điều Short không trả.
Sau khi kịch bản video dài đã biên tập xong. Chọn 3 trong 5 đề xuất rồi viết từng Short bằng prompt phía trên.
ChatGPT / Claude
Đây là kịch bản video dài [THỜI LƯỢNG] của kênh [CHỦ ĐỀ], người xem ở [THỊ TRƯỜNG]: [DÁN KỊCH BẢN VIDEO DÀI] 1. Tìm 5 đoạn có thể đứng riêng thành Shorts 30–60 giây: mỗi đoạn là một ý trọn vẹn, có ví dụ, không phụ thuộc phần trước. 2. Với mỗi đoạn, ghi: vị trí trong video dài, ý duy nhất (1 câu), vì sao người đang lướt sẽ dừng lại, kiểu kết nên dùng (VÒNG LẶP hay MỜI SANG VIDEO DÀI) và lý do. 3. Viết hook mới 1–2 giây cho mỗi đoạn (không dùng nguyên câu đầu của đoạn gốc). 4. Xếp hạng 5 đoạn theo khả năng kéo người xem sang video dài, giải thích ngắn. 5. Không chọn đoạn bối cảnh, đoạn chào, đoạn kết. Không thêm nội dung hay số liệu mới ngoài kịch bản.
Từ kịch bản video dài bạn đã viết ở các bài trước, làm 3 Shorts.
Câu 1. Short 30 giây bằng tiếng Việt, giọng AI tốc độ thường. Lời đọc nên khoảng bao nhiêu âm tiết?
Câu 2. Bạn muốn cắt một Short từ video dài để kéo người xem về video dài. Đoạn nào nên chọn?
Câu 3. Một Short có kết vòng lặp nhưng người xem bình luận “cắt cụt”, “chưa nói xong đã hết”. Lỗi nằm ở đâu?