Chặng 4 · Bài 4.3/4.5

Quy trình 4 lượt với ChatGPT / Claude: đúng độ dài, không bịa, không sáo rỗng

Dùng ChatGPT / Claude theo 4 lượt có duyệt để ra kịch bản đúng số chữ, chỉ dùng dữ kiện thật và giữ được giọng kênh.

15 phút

Vì sao không ra lệnh một câu “viết kịch bản về X”

LƯỢT 1 PROMPT NỀN (1 lần / kênh) → LƯỢT 2 DÀN Ý (duyệt) → LƯỢT 3 VIẾT TỪNG KHỐI (đúng số chữ) → LƯỢT 4 AI THỨ HAI SOÁT

Một câu lệnh ngắn buộc AI tự đoán mọi thứ: người xem là ai, giọng gì, dài bao nhiêu, số liệu lấy đâu. Khi đoán, nó trả về bài văn “trung bình của internet”: mở bằng “Trong cuộc sống hiện đại…”, ý chung chung, độ dài thường thiếu so với yêu cầu, và chèn số liệu nghe rất thật nhưng không có nguồn. Chia việc thành 4 lượt, mỗi lượt chỉ quyết một chuyện, bạn duyệt xong mới đi tiếp — sửa sai ở dàn ý mất vài phút, sửa sai khi đã có 2.000 chữ mất cả buổi.

Lượt 1 — Prompt nền lưu trong Project

ChatGPT và Claude đều có tính năng Project: một không gian riêng có phần hướng dẫn chung và chỗ tải tệp lên, mọi cuộc trò chuyện bên trong đều tự đọc phần đó. (Gemini có tính năng tương tự tên là Gem.) Tạo một Project cho mỗi kênh, dán prompt nền vào phần hướng dẫn, và bạn không bao giờ phải giải thích lại kênh của mình.

• Chân dung người xem: tuổi, nơi sống, thu nhập, nỗi lo cụ thể — viết như mô tả một người thật, không phải “mọi người”.
• Giọng kênh: 3 tính từ + 1 câu “kênh nói chuyện như ai” (VD “như một người anh hiểu chuyện tiền bạc, nói thẳng, hơi hài”).
• Từ cấm: các cụm sáo rỗng bạn ghét (xem khối 5) và từ ngữ không hợp người xem.
• Quy tắc giọng đọc AI: câu ngắn, số và ký hiệu viết thành chữ, không ngoặc đơn (bài 4).
• Quy tắc chống bịa: chỉ dùng dữ kiện được cung cấp, thiếu thì ghi [CẦN SỐ LIỆU] hoặc [CẦN KIỂM CHỨNG].
• Cấu trúc mặc định: khung 6 khối, không chào hỏi, không xin đăng ký ở đầu.
• Đoạn mẫu văn phong: 150–200 chữ chính bạn viết theo giọng kênh. AI bắt chước mẫu tốt hơn nhiều so với bắt chước mô tả.
• Tệp tải lên Project: sổ tay kênh (mô tả nhân vật cố định, danh sách video đã làm để tránh lặp, từ điển phát âm của kênh).

Lượt 2–3 — Duyệt dàn ý, rồi viết từng khối đúng số chữ

Số chữ quyết định thời lượng. Lấy thời lượng nhân tốc độ đọc, rồi chia theo phần trăm từng khối trong dàn ý. AI đếm chữ rất kém, nên đừng tin con số nó tự báo — tự đếm. Mẹo: dán vào Google Docs và dùng công cụ đếm từ; với tiếng Việt, mỗi âm tiết cách nhau một dấu cách nên số “từ” Docs đếm gần bằng số âm tiết. Tiếng Nhật thì đếm ký tự.

1. Viết từng khối một với video từ 8 phút trở lên. Viết một lần cả bài, AI hay viết kỹ phần đầu rồi tóm vội phần sau.
2. Mỗi lần gửi: khối số mấy, số chữ mục tiêu, nội dung khối trong dàn ý, câu cuối của khối trước (để nối mạch), câu chuyển sang khối sau.
3. Đếm ngay khi nhận. Lệch quá 10% thì bắt viết lại khối đó, nói rõ “cắt còn 330 âm tiết, giữ ví dụ, bỏ câu lặp ý”.
4. Sau video đầu tiên, hiệu chỉnh tốc độ riêng: tốc độ thật = tổng số chữ ÷ số phút của tệp giọng đọc. Dùng số đó cho các video sau.

Các tốc độ đọc là mốc tham khảo với giọng AI tốc độ thường; mỗi giọng và mỗi mức chỉnh tốc độ cho ra số khác nhau.

Đưa số liệu thật vào để AI không bịa

AI bịa khi bạn hỏi điều nó không có trong tay — và nó bịa rất trôi chảy: “Theo một khảo sát năm…, có 67% người…”. Cách chặn duy nhất chắc chắn là bạn đưa dữ kiện vào trước và cấm dùng thứ gì ngoài đó. Gọi là “hộp dữ kiện”.

1. Gom dữ kiện trước khi viết: số liệu từ nguồn gốc (cơ quan thống kê, văn bản pháp luật, bài nghiên cứu gốc, sách — ghi trang), khái niệm cần giải thích, câu chuyện có thật được phép kể.
2. Dán vào prompt dưới tiêu đề DỮ KIỆN ĐƯỢC PHÉP DÙNG, mỗi dòng một mã: [D1], [D2]… kèm nguồn.
3. Ra lệnh: chỉ dùng số trong danh sách; mỗi câu dùng dữ kiện thì ghi mã ở cuối câu; cần số khác thì viết [CẦN SỐ LIỆU: mô tả] thay vì tự điền.
4. Tình huống minh hoạ: cho phép giả định, nhưng bắt mở bằng “thử hình dung”, “giả sử” — để người nghe biết đó không phải chuyện có thật.
5. Khi nhận bài: tìm mọi con số, tên, năm không có mã → xoá hoặc đưa vào danh sách kiểm chứng (bài 4). Mã [D…] xoá đi trước khi thu giọng.

Bật tính năng tìm kiếm web của AI không thay được bước này. AI có thể dẫn đường link không chứa con số đó, hoặc dẫn bài viết lại thay vì nguồn gốc. Bạn vẫn phải tự mở nguồn.

Sửa khi AI viết sáo rỗng

Dấu hiệu văn AI sáo rỗng: mở bằng “Trong cuộc sống hiện đại…”, “Hãy cùng khám phá…”, “Không thể phủ nhận rằng…”; dùng “chìa khoá”, “hành trình”, “bí quyết” khắp nơi; liệt kê ba tính từ liền nhau; đoạn nào cũng dài bằng nhau; không có ví dụ nào có số tiền, thời điểm hay nơi chốn. Đừng bảo AI “viết hay hơn” — nó sẽ thêm tính từ. Hãy nói rõ đoạn nào, sai gì, đổi thành gì.

• Thêm cụm sáo rỗng vừa gặp vào danh sách từ cấm trong prompt nền — lần sau nó không quay lại.
• Bắt cụ thể: “mỗi ý phải có một cảnh đời thường ở Việt Nam, có số tiền và thời điểm”.
• Cho mẫu: dán lại đoạn mẫu văn phong và yêu cầu “viết lại đoạn 3 theo nhịp câu của đoạn mẫu”.
• Đổi khung: “viết như đang kể cho một người bạn qua điện thoại, không phải viết bài báo”.

Lượt 4 — Dùng AI thứ hai để soát

AI vừa viết có xu hướng hài lòng với văn của chính nó, và mỗi AI có điểm mù riêng. Viết bằng ChatGPT thì soát bằng Claude, hoặc ngược lại (Gemini cũng được). Bắt AI soát trả về danh sách góp ý chứ không viết lại cả bài — bạn chọn góp ý nào nhận, để kịch bản vẫn là giọng kênh của bạn chứ không thành giọng của AI thứ hai.

• Lời hứa: hook hứa gì, video có trả đủ không, trả ở đâu.
• Giữ chân: điểm tụt, vòng chưa đóng, câu chuyển nhạt (bài 2).
• Sự thật: mọi khẳng định kiểm chứng được, kèm mức độ chắc chắn (bài 4).
• Giọng đọc: câu dài, ký hiệu, từ dễ đọc sai (bài 4).

Muốn gói lượt 2–3 vào một bước: đóng Skill riêng trong Xưởng Skill Sắp ra mắt của DeepNiche (khung cảnh, bảng số tiếng theo giây, nhân vật khoá), rồi gõ “bắt đầu” trong Claude / ChatGPT / Gemini để Skill viết bản nháp từng cảnh. Bản nháp do Skill viết vẫn phải sửa theo gu kênh, làm lượt 4 và tự đếm lại độ dài (lệch không quá 10%).

Ví dụ làm thật: Kênh “Tiền & Tâm Lý” viết video 10 phút qua 4 lượt

Ví dụ minh hoạ trên kênh hư cấu; số góp ý, số chữ và thời gian là số minh hoạ.

1. Lượt 1 — Project
   Tạo Project “Tiền & Tâm Lý — biên kịch”, dán prompt nền. Tải lên sổ tay kênh: chân dung người xem (24 tuổi, lương 10–15 triệu, thuê trọ ở thành phố lớn — minh hoạ), mô tả nhân vật cố định, danh sách 12 video đã làm, từ điển phát âm.
2. Gom hộp dữ kiện
   [D1] định nghĩa “lạm phát lối sống” từ một cuốn sách tài chính cá nhân bạn đã đọc, ghi trang. [D2] phép tính minh hoạ tự làm: lương mười hai lên mười lăm triệu. [D3] ba câu bình luận thật của người xem về chuyện tăng lương. Không có số khảo sát nào → không cho AI dùng số khảo sát.
3. Lượt 2 — duyệt dàn ý
   AI đưa 2 dàn ý. Chọn dàn ý thứ hai, sửa 2 chỗ: đẩy “trả cho mình trước” từ ý 1 xuống nút thắt; bỏ ý “nên đầu tư cổ phiếu” vì lệch lời hứa và dễ thành lời khuyên đầu tư.
4. Tính số chữ
   10 phút × 190 = 1.900 âm tiết. Chia: hook + lời hứa 110, bối cảnh 140, ý 1 320, ý 2 330, ý 3 240, nút thắt 285, ý 4 330, kết 145.
5. Lượt 3 — viết 8 khối
   Mỗi lượt dán câu cuối của khối trước. Đếm bằng Google Docs: ý 2 ra 410 âm tiết → yêu cầu “cắt còn 330, giữ ví dụ nhóm bạn đổi quán cà phê, bỏ hai câu nhắc lại ý 1”.
6. Gỡ sáo rỗng
   Ý 1 mở bằng “Trong xã hội hiện đại ngày nay…”. Thêm cụm này vào danh sách cấm, yêu cầu mở bằng cảnh “ba tuần sau khi chuyển từ xe buýt sang xe công nghệ”.
7. Lượt 4 — AI thứ hai soát
   Dán toàn bài sang AI còn lại với prompt soát. Nhận 14 góp ý, giữ 9, bỏ 5 vì làm mất giọng kênh. Hai câu có số không mang mã [D…] → chuyển sang danh sách kiểm chứng ở bài 4.

Kết quả: Kịch bản 1.880 âm tiết (lệch 1% so với mục tiêu), không có con số nào ngoài hộp dữ kiện, sẵn sàng sang bước biên tập giọng đọc. Thời gian làm khoảng 90 phút (số minh hoạ) — phần lớn là duyệt và sửa, không phải chờ AI viết.

Lỗi hay gặp

• Một câu lệnh “viết kịch bản 10 phút về X” → bài văn chung chung, ngắn hơn yêu cầu, có số bịa → chia 4 lượt, duyệt từng lượt.
• Bỏ qua bước duyệt dàn ý → phát hiện sai thứ tự ý khi đã có 2.000 chữ, phải viết lại → sửa ở lượt 2, nơi sửa rẻ nhất.
• Để AI tự tìm số liệu → số nghe rất thật nhưng không có nguồn, hoặc đường link không chứa con số đó → hộp dữ kiện có mã, thiếu thì ghi [CẦN SỐ LIỆU].
• Bảo AI “viết hay hơn” → thêm tính từ, dài hơn, sáo hơn → chỉ rõ đoạn nào, sai gì, đổi thành gì, kèm đoạn mẫu văn phong.
• Dùng cùng một AI để viết và soát → bỏ sót lỗi của chính nó → soát bằng AI thứ hai, chỉ nhận danh sách góp ý.
• Viết tiếng Việt rồi dịch máy sang tiếng Anh / tiếng Nhật → câu cứng, sai văn hoá, sai tốc độ → viết thẳng bằng ngôn ngữ đích, prompt nền ghi rõ “như người bản xứ nói chuyện”.

Prompt viết sẵn

Phần còn trong [ngoặc vuông] là chỗ bạn dán dữ liệu của mình.

Prompt nền của kênh (dán 1 lần vào phần hướng dẫn của Project)

Tạo Project mới trong ChatGPT hoặc Claude, dán vào phần hướng dẫn (instructions). Điền đủ mọi chỗ trong ngoặc vuông.

ChatGPT / Claude

Bạn là biên kịch chính của kênh YouTube của tôi. Mọi yêu cầu trong Project này đều theo các quy tắc dưới đây.

1. KÊNH
- Chủ đề: [CHỦ ĐỀ]
- Người xem: ở [THỊ TRƯỜNG]. Chân dung: [tuổi, nghề, thu nhập, nơi sống, 3 nỗi lo cụ thể]
- Ngôn ngữ kịch bản: [NGÔN NGỮ], viết như người bản xứ đang nói chuyện, không văn viết, không dịch từ tiếng khác.
- Giọng kênh: [3 tính từ]. Kênh nói chuyện như [ví dụ: một người anh hiểu chuyện tiền bạc, nói thẳng, hơi hài].

2. CẤU TRÚC MẶC ĐỊNH
- Hook → Lời hứa → Bối cảnh (tối đa 10%) → 3–5 ý chính → Nút thắt ở 60–70% → Kết + lời mời xem video tiếp theo.
- Mỗi ý: Ý → Ví dụ đời thường ở [THỊ TRƯỜNG] có số tiền, thời điểm hoặc nơi chốn → Điều người xem rút ra.
- Không chào hỏi, không giới thiệu kênh, không xin đăng ký trong 30 giây đầu.

3. VIẾT CHO GIỌNG ĐỌC AI
- Câu ngắn, một câu một ý; tiếng Việt tối đa khoảng 25 âm tiết mỗi câu.
- Số, đơn vị, ký hiệu, chữ viết tắt viết thành chữ (VD “ba mươi nghìn”, “mi li lít”, “phần trăm”).
- Không ngoặc đơn, không gạch đầu dòng trong lời đọc, không biểu tượng cảm xúc.

4. CHỐNG BỊA
- Chỉ dùng số liệu, tên người, nghiên cứu, trích dẫn có trong phần DỮ KIỆN ĐƯỢC PHÉP DÙNG mà tôi gửi. Câu dùng dữ kiện thì ghi mã [D…] ở cuối câu.
- Cần số liệu mà không có: viết [CẦN SỐ LIỆU: mô tả]. Không chắc một khẳng định: thêm [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Tình huống giả định phải mở bằng “thử hình dung” hoặc “giả sử”. Không bao giờ nói một chuyện giả định là có thật.
- Không đưa lời khuyên mua bán cổ phiếu, tiền số hay sản phẩm tài chính cụ thể.

5. TỪ CẤM
[DÁN DANH SÁCH CỤM TỪ CẤM — VD: trong cuộc sống hiện đại, hãy cùng khám phá, không thể phủ nhận, chìa khoá vàng, hành trình, bí quyết thành công]

6. MẪU VĂN PHONG (bắt chước nhịp câu, độ dài câu, cách xưng hô)
[DÁN 150–200 CHỮ BẠN TỰ VIẾT THEO GIỌNG KÊNH]

7. KHI TRẢ BÀI
- Ghi số âm tiết / số từ / số ký tự ước tính ở cuối mỗi khối.
- Cuối bài, liệt kê mọi chỗ [CẦN SỐ LIỆU] và [CẦN KIỂM CHỨNG].

Viết một khối đúng số chữ, chỉ dùng dữ kiện được cấp

Lượt 3. Gửi lần lượt từng khối của dàn ý đã duyệt, trong cùng cuộc trò chuyện của Project.

ChatGPT / Claude

Viết lời đọc cho KHỐI [số thứ tự] — [tên khối] của video “[DÁN TIÊU ĐỀ]”, thời lượng cả video [THỜI LƯỢNG], ngôn ngữ [NGÔN NGỮ].

DÀN Ý KHỐI NÀY (đã duyệt, không đổi ý): [DÁN PHẦN DÀN Ý CỦA KHỐI]
CÂU CUỐI CỦA KHỐI TRƯỚC (để nối mạch): [DÁN CÂU CUỐI]
CÂU CHUYỂN SANG KHỐI SAU (phải dùng hoặc giữ ý): [DÁN CÂU CHUYỂN]
DỮ KIỆN ĐƯỢC PHÉP DÙNG:
[DÁN DANH SÁCH DẠNG: [D1] nội dung — nguồn]

YÊU CẦU
1. Độ dài: khoảng [số] âm tiết (hoặc từ / ký tự), lệch tối đa 10%.
2. Mở khối bằng một câu nối tự nhiên với câu cuối của khối trước, không lặp lại nó.
3. Theo nhịp Ý → Ví dụ cụ thể (có số tiền, thời điểm hoặc nơi chốn) → Điều rút ra. Có ít nhất một câu hỏi cho người xem.
4. Đổi nhịp câu: xen câu rất ngắn để nhấn với câu vừa.
5. Kết khối bằng câu chuyển đã cho, hoặc một câu cùng ý mở ra câu hỏi cho khối sau.
6. Trình bày 2 cột: LỜI ĐỌC | GỢI Ý HÌNH (mô tả ngắn bằng tiếng Việt cho mỗi 2–3 câu, dùng nhân vật cố định của kênh).
7. Dòng cuối: số âm tiết ước tính và danh sách mã dữ kiện đã dùng.

RÀNG BUỘC
- Không thêm bất kỳ số liệu, tên, năm, nghiên cứu, trích dẫn nào ngoài dữ kiện đã cấp. Cần thì ghi [CẦN SỐ LIỆU: mô tả].
- Không dùng cụm từ trong danh sách cấm của Project.
- Không chuyển sang nội dung của khối khác.

AI thứ hai soát toàn bài: chấm điểm + danh sách sửa

Lượt 4. Dán sang AI khác với AI đã viết (viết bằng ChatGPT thì soát bằng Claude và ngược lại).

ChatGPT / Claude

Bạn là biên tập viên kịch bản YouTube khó tính, chuyên kênh [CHỦ ĐỀ] cho người xem [THỊ TRƯỜNG]. Bạn không viết lại bài; bạn chấm và chỉ ra chỗ cần sửa.

TIÊU ĐỀ: [DÁN TIÊU ĐỀ]
ẢNH BÌA: [DÁN MÔ TẢ ẢNH BÌA]
THỜI LƯỢNG MỤC TIÊU: [THỜI LƯỢNG] — số chữ mục tiêu: [số]
KỊCH BẢN: [DÁN KỊCH BẢN]

Làm lần lượt:
1. LỜI HỨA: hook hứa điều gì? Video trả lời ở đoạn nào? Trả đủ chưa? (trích câu)
2. GIỮ CHÂN: liệt kê tối đa 5 điểm người xem dễ bỏ đi, mỗi điểm ghi vị trí, nguyên nhân. Kiểm tra vòng mở nào chưa đóng, nút thắt có ở 60–70% không.
3. SỰ THẬT: liệt kê mọi khẳng định kiểm chứng được (số, năm, tên, nghiên cứu, trích dẫn, “khoa học chứng minh”). Mỗi dòng: câu gốc, mức độ chắc chắn (cao / vừa / thấp), loại nguồn gốc nên tìm. Không tự bịa đường link.
4. SÁO RỖNG: trích mọi câu chung chung, không có ví dụ cụ thể, hoặc dùng cụm sáo mòn.
5. GIỌNG ĐỌC AI: câu quá 25 âm tiết, số / ký hiệu / chữ viết tắt chưa viết thành chữ, từ dễ đọc sai.
6. ĐỘ DÀI: ước tính số chữ, so với mục tiêu.
7. Chấm 4 điểm thang 10: Hook, Giữ chân giữa video, Độ cụ thể, Độ tin cậy.
8. Danh sách sửa ưu tiên tối đa 10 dòng, dạng “câu cũ → câu mới”, giữ nguyên giọng văn, không thêm số liệu mới.

Bài tập làm ngay

Dựng Project cho kênh của bạn và viết một khối ý chính đúng số chữ, không có số liệu ngoài hộp dữ kiện.

1. Tạo Project trong ChatGPT hoặc Claude, dán prompt nền đã điền đủ 7 mục, kèm đoạn mẫu văn phong 150–200 chữ do bạn tự viết.
2. Gom ít nhất 3 dữ kiện có nguồn cho video tiếp theo, gắn mã [D1], [D2], [D3].
3. Từ dàn ý ở bài 2, tính số chữ cho từng khối theo tốc độ của ngôn ngữ bạn làm.
4. Viết một khối ý chính bằng prompt “Viết một khối”, rồi tự đếm bằng công cụ đếm từ.
5. Gỡ mọi cụm sáo rỗng, thêm chúng vào danh sách từ cấm của prompt nền.

Đạt khi

• Prompt nền có đủ: chân dung người xem, giọng, cấu trúc, quy tắc giọng đọc AI, quy tắc chống bịa, từ cấm, đoạn mẫu.
• Khối viết ra lệch không quá 10% so với số chữ mục tiêu (bạn tự đếm, không tin số AI báo).
• Mọi con số trong khối đều có mã [D…] hoặc đã được đánh dấu [CẦN KIỂM CHỨNG].
• Khối có ít nhất một ví dụ có số tiền, thời điểm hoặc nơi chốn cụ thể.

Kiểm tra nhanh

Câu 1. Video tiếng Việt 8 phút, giọng AI tốc độ thường. Lời đọc nên dài khoảng bao nhiêu?

• A. Khoảng 800 âm tiết
• B. Khoảng 3.000 âm tiết
• C. Khoảng 1.450–1.600 âm tiết

Câu 2. Bản nháp có câu “Theo một nghiên cứu, 68% người trẻ tiêu hết tiền thưởng trong một tuần”, nhưng bạn không hề đưa số này cho AI. Bạn làm gì?

• A. Đánh dấu [CẦN KIỂM CHỨNG], đi tìm nghiên cứu gốc; không tìm được thì bỏ con số và viết lại thành nhận định không có số.
• B. Giữ nguyên vì AI thường đúng và con số làm video thuyết phục hơn.
• C. Hỏi lại AI “có chắc không?”, nếu nó nói chắc thì giữ.
• D. Làm tròn thành 70% cho dễ đọc.

Câu 3. Vì sao nên viết bằng một AI và soát bằng AI khác?

• A. Vì một AI không được phép đọc lại bài của chính nó.
• B. Vì AI viết có xu hướng hài lòng với văn của mình, mỗi AI có điểm mù khác nhau — con mắt thứ hai bắt được lỗi khác.
• C. Vì YouTube ưu tiên video được hai AI kiểm tra.